Stichting PAS publiceert samen met onderzoeksbureau Gelijkschap een onderzoeksrapport over kansen en onderwijs in woonwagen-, Roma- en Sinti-gezinnen. De uitkomsten laten iets zien wat te weinig wordt gezegd: deze ouders zijn ambitieus, betrokken en geven hun kinderen meer mee dan buitenstaanders vaak denken.
Traditie en toekomst
Er wordt veel over woonwagen-, Roma- en Sinti-gezinnen gesproken. Maar veel minder mét hen. Dat was voor Stichting PAS een van de redenen om dit onderzoek te laten uitvoeren. Wat willen deze ouders voor hun kinderen? Wat doen ze al? En wat helpt hen om kansen te zien en te pakken?
Het rapport Tussen traditie en toekomst, geschreven door onderzoeker Natascha Notten (Gelijkschap) en Sanne Endeman (Stichting PAS), geeft antwoord op die vragen vanuit de verhalen van de gezinnen zelf.
Een ander pad
De ouders die meewerkten aan het onderzoek zijn opgegroeid in een tijd en omgeving waarin school niet altijd vanzelfsprekend was. Toch kiezen zij nu nadrukkelijk voor onderwijs. Ze brengen hun kinderen elke dag naar school, gaan naar tienminutengesprekken, nemen soms zitting in schoolbesturen. Dingen die hun eigen ouders nooit deden. Sommigen behaalden zelf alsnog een diploma, anderen volgden op latere leeftijd opnieuw een opleiding.
Trots op wat ze meegeven
Naast diploma’s en financiële zelfstandigheid geven ouders ook bewust waarden door die geworteld zijn in hun eigen gemeenschap: gastvrijheid, familiehechtheid, eerlijkheid, voor jezelf opkomen. Dat je de deur openzet als iemand langskomt. Dat je er bent voor familie. Dat je niet wegkijkt als het moeilijk wordt.
Het onderzoek laat zien dat WRS-gezinnen beschikken over een breed palet aan vaardigheden en kennis, zoals mensenkennis, meertaligheid, aanpassingsvermogen, praktische intelligentie. Deze worden in beleid en onderwijs vaak niet herkend of gewaardeerd. De onderzoekers noemen dit ‘alternatief kapitaal’: niet minder waardevol, maar anders dan het kapitaal waar onze samenleving doorgaans op let. WRS-kinderen zijn niet minder vaardig; ze zijn vaak anders vaardig.
Vooroordelen
Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat de weg niet altijd gemakkelijk is. Ouders stoten op vooroordelen: op school, op de arbeidsmarkt, in de buurt. Soms subtiel, soms ronduit. Een leerkracht die vragen stelt die bij andere ouders nooit worden gesteld. Een werkgever die twijfelt. Een samenleving die woonwagen-, Roma- en Sinti-gemeenschappen te snel negatief in beeld brengt.
Juist daarvoor zijn mensen nodig die het verschil maken: de ‘gidsen’ die het onderzoek beschrijft. Dat kunnen leerkrachten zijn, sportcoaches, buren of hulpverleners. Mensen die een gezin zien zoals het is, vertrouwen geven en nieuwe perspectieven openen. De OWRS-intermediairs van Stichting PAS vervullen precies die rol. Sommigen zijn al tien, vijftien, soms vijfentwintig jaar betrokken bij dezelfde gezinnen. Die continuïteit maakt het verschil.
En nu?
Dit onderzoek is geen eindpunt, maar een startpunt. Het biedt professionals in onderwijs, hulpverlening en beleid concrete handvatten: hoe sluit je beter aan bij WRS-gezinnen? Hoe herken je vooroordelen in je eigen werkwijze? En hoe benut je de kennis en kracht die er al is, in plaats van alleen te kijken naar wat ontbreekt? PAS ontwikkelt op basis van dit onderzoek een factsheet die hierbij aansluit.
Het volledige onderzoeksrapport is hier gratis te lezen.
Ben je een professional en wil je meer weten over hoe Stichting PAS samenwerkt met WRS-gezinnen? Of ben je ouder en wil je weten wat wij voor jouw kind kunnen betekenen? Neem contact met ons op. We vertellen je er graag meer over.
(Foto linksboven: de baby van een trotse moeder die meedeed aan het onderzoek. Op zijn speen staat de Romani-vlag, de traditionele vlag van de woonwagen-, Roma- en Sinti-cultuur.)